روز چون پادشهانيم و شب چون برادران . از محدثان فرامىگرفت و به ديگران املا مىنمود . ابو الحسن ، على بن محمد طبرى ، معروف به كيا ، از زبان ابو الفضل ، زيد بن صالح حنفى مىگفت : صاحب بن عباد موقعى كه تصميم به املاى حديث گرفت ، در منصب وزارت كار مىكرد ؛ روزى طيلسان پوشيده و تحت الحنك بسته ، در هيأت اهل علم برون شد و گفت : آيا پيش‌كسوت بودن مرا در علم و دانش قبول داريد ؟ همگان بدان اعتراف كردند . بعد گفت : من به شغل وزارت اندرم و آنچه از كودكى تاكنون ، مصرف خرج و انفاق خود كرده‌ام ، همه از مال پدر و جدّم بوده است ؛ با وجود اين ، نمىگويم از مظلمه و حق‌كشى معصوم بوده‌ام ، اينك من خدا را و سپس شما را گواه مىگيرم كه از هرگناهى بازگشته‌ام و به مغفرت و عنايت الهى پناه مىبرم . آنگاه براى خود خانه‌اى انتخاب كرد و نام آن را « خانهء توبه » نهاد و يك هفته در آن اعتكاف جست و بعد از آنكه امضاى فقها را به راستى و درستى توبهء خود جمع‌آورى نمود ، بر مسند املا نشست و جمع كثيرى در محضر او گرد آمدند تا آنجا كه يك بلندگوى كافى نبود ، بلكه شش نفر ديگر صدا به صدا سخن او را به اطراف مجلس مىرساندند و حتى بزرگانى مانند قاضى عبد الجبار حديث او را يادداشت كرده‌اند . ضمنا صاحب ، هرساله پنجهزار دينار به بغداد مىفرستاد تا ميان فقها و اهل ادب تقسيم شود و هيچگاه در اجراى حق الهى ، ملامت مردم را به چيزى نمىگرفت . « 1 » جمعى از پرچمداران علم و تكسواران ادب به خاطر بزرگداشت مقام صاحب و ارج نهادن بر نبوغ او ، تأليفات علمى خود را به نام او نوشته و اهدا كرده‌اند ، از جمله : 1 - شيخ صدوق ، ابو جعفر قمى : عيون اخبار الرضا . 2 - حسين بن على بن حسين بن موسى بن بابويه قمى : نفى التشبيه . در كتاب لسان الميزان : 2 / 306 به نقل از فهرست النجاشى چنين آمده است ، ولى در فهرست النجاشى 50 بعد از اينكه كتاب نفى التشبيه را ياد كرده ، مىنويسد : تأليف ديگرى دارد كه به نام صاحب بن عباد نوشته است . 3 - شيخ حسن بن محمد قمى : تاريخ قم .

--> ( 1 ) . المنتظم : 7 / 180 .